Van Wijk tot aan zee: leren in het veld

20 september 2018

Onze redactie bracht een bezoek aan de buitenschoolse werkweek van K.S.G De Breul. Docent Jaco Scheer vindt nlt bij uitstek geschikt om te experimenteren met originele invullingen van het vak. En dat hoeft niet altijd binnen de vier muren van het klaslokaal.

Natuur, Leven en Technologie is een bijzonder vak, omdat het leerlingen de dwarsverbanden tussen verschillende vakken laat ervaren aan de hand van actuele thema’s. Het is daarom bij uitstek geschikt om te experimenteren met de manier waarop het wordt gegeven. Dat vindt ook docent Jaco Scheer van K.S.G De Breul in Zeist, die verschillende originele invullingen bedenkt om de leerstof aan zijn leerlingen over te brengen. En dat hoeft niet altijd binnen de vier muren van het klaslokaal.

In Schoonhoven, aan de rand van de rivier de Lek, is een aantal leerlingen druk bezig met tenten opzetten. Het is zacht nazomerweer. Een ander deel van de groep heeft een muziekje opgezet terwijl ze in de weer gaan met koken. Een leerlinge haalt haar schetsboek boven wanneer er een pont komt aangevaren en begint de boot te tekenen. Hier en daar liggen fietsen, 

De groep op de fiets op weg.dezelfde fietsen waarmee de groep vanuit Wijk naar deze locatie is gefietst, en de volgende dag weer verder gaat. Net  zolang tot ze in Kijkduin aankomen. Daar ligt drinkwaterbedrijf Dunea Duin en Water, waar ze als onderdeel van hun programma een rondleiding krijgen.


De groep van zestien leerlingen van 5 atheneum is hier voor een experiment dat leraar Jaco Scheer samen met enkele collega’s van middelbare school K.S.G De Breul heeft opgezet. De docenten vinden dat het vak Natuur, Leven en Technologie zoveel meer behelst dan een boek, en bedachten het plan om er met de hele klas een weekje op uit te trekken om de leerlingen iets bij te brengen over het in Nederland altijd actuele thema ‘water’. Daarvoor gebruiken ze materiaal uit NLT-modules, zoals de modules Ruimte voor de rivier, Drinkwater en Waterzuivering. Het doel van de week: ervoor zorgen dat de leerlingen met een hele nieuwe blik naar de wereld om zich heen kijken. De docenten willen dat ze leren om elementen in het landschap echt in zich op te nemen, in plaats van ze gewoon te zien.

Tijdens deze week moeten de leerlingen punten verzamelen aan de hand van zeven verschillende opdrachten, als vervanging voor de reguliere toetsen. Daarbij worden ze ook beoordeeld op hun samenwerkingsvermogen. De opdrachten die de leerlingen moeten uitvoeren zijn zeer uiteenlopend. Van tevoren moesten ze bijvoorbeeld een lootje trekken met daarop een item dat ze tijdens de fietstocht zouden tegenkomen, zoals de korenmolen ‘Rijn en Lek’ in Wijk bij Duurstede, of natuurmuseum ‘De Wielewaal’ in Lopik.

Thuis zochten ze over dat item informatie op, om er vervolgens onderweg als een  soort gids een presentatie over te kunnen geven. Docent Jaco Scheer praat vol enthousiasme over hoe zijn leerlingen deze opdracht hebben opgepakt: “Ze vullen de presentaties allemaal creatief op hun eigen manier in. De een heeft er een quiz bij gemaakt, de ander heeft in de natuur een wandeling uitgezet en weer een ander heeft een museum opgebeld met de vraag of hij daar een presentatie mocht geven.”

 

Een andere opdracht was verdieping zoeken bij een expertise-onderwerp dat de leerlingen zelf hadden gekozen. Die onderwerpen mochten van alles zijn, van grote  riviervogels tot pontjes, bruggen, of watertorens, zolang het maar iets met water te maken had. Bij deze opdracht kregen de leerlingen de instructie zo weinig mogelijk op te zoeken op hun mobiel. Ze moesten niet per se veel tekst produceren, eerder zoveel mogelijk schetsen en beschrijvingen over hun onderwerp bijhouden in een soort dagboek. In plaats van onderzoek te doen aan de hand van boeken en teksten, moesten ze dat dus vooral doen door goed te kijken en te luisteren.

Een presentatie op locatie

Voor andere leraren die een gelijkaardig project zouden willen opzetten, raadt de docent aan om op tijd de leerlingen en ouders te betrekken. ‘We hebben op voorhand een bijeenkomst georganiseerd voor de leerlingen en de ouders. Daarnaast hebben we ook een appgroep met de ouders, en ik stuur gedurende de dag af en toe foto’s naar die groep, zodat ook zij kunnen zien wat we aan het doen zijn. De ouders reageren enorm enthousiast, en dat draagt alleen maar bij aan de positieve sfeer.’

Deze week is niet het enige wat Scheer organiseert. Later dit jaar volgt er ook nog een werkweek naar Genève met dezelfde groep, om daar de deeltjesversneller van CERN te bewonderen. “Het is leuk dat we aan de ene kant de moderne, hightech kant van het vak laten zien, en aan de andere kant lekker simpel in de natuur zitten.” Van dat laatste geniet hij zelf alleszins ook met volle teugen: “Ik kan niets anders zeggen dan dat ik hier heel erg blij van word. Het is een leuk experiment.”


Twee ervaringen van twee leerlingen die mee zijn op werkweek

Ruben Koumans (17)

“Het vak Natuur, Leven en Technologie is haast niet te vergelijken met andere vakken, aangezien de manier waarop het gegeven wordt en de dingen die je erbij doet bijna buitenschools zijn. Daar bedoel ik mee dat we vaak onderzoek doen en ergens heen gaan. Het is een stuk duidelijker wanneer een docent uitleg geeft over wat je voor je ziet, dan wanneer die er een foto of filmpje bij laat zien.

Ik vind de week tot nu toe dan ook heel leuk. Ik ben zelf een natuurmens, dus ik voel me hier erg thuis.Natuurtekeningen onderweg gemaakt Ook de sfeer zit goed. We zijn met een wat kleiner groepje, en dat we alles in samenwerkingsverband doen, maakt het heel erg leuk. Het enthousiasme van onze docent Jaco is ook ongekend.

 Qua opdrachten kan je een beetje zelf bepalen wat je doet en hoe uitgebreid je ze maakt. Daardoor denk ik dat de leerstof beter blijft hangen dan in het klaslokaal. Je leert ook dat je kan denken: ik hoef dat niet nu te doen, het kan ook straks, zolang ik er maar op de een of andere manier mee bezig ben. Het is hier minder gericht op de snelle deadlines.”

‚ÄčJulie Barendrecht (16)

“Ik vind het supergezellig, we hebben een leuke groep en nemen deel aan leuke en leerzame activiteiten. Zo hebben we allemaal een eigen expertise-onderwerp dat te maken heeft met water, waarbij ik heb gekozen voor het onderwerp ‘de pont’. We zijn intussen met vijf ponten over het water gegaan, en daar heb ik foto’s en schetsen van gemaakt. Vervolgens ben ik gaan kijken waarom die boten nu juist groot of klein waren, hoeveel mensen erop konden en hoe ze gebouwd waren.

Tijdens deze week leren we aan de hand van ervaringen. Bij een boek moet je er altijd van uitgaan dat het zo is, en hier zie je dat het zo is. Het is een erg leuke manier van leren, die eigenlijk vaker toegepast zou moeten worden. Het vak Natuur, Leven en Technologie geeft iets meer verdieping in de leerstof dan de ‘normale vakken’, waarbij alles uit een boek komt.”