NLT Conferentie 2018

Het programma van de conferentie staat op http://betavak-nlt.nl/nl/p/vereniging-nlt/vereniging-nlt/conferentie-2018/

Werkgroepronde 1 (11.00-12.10)

Leerlingen & NLT

Hoe wilt u dat leerlingen nlt ervaren en beschrijven? En hoe zorgt u ervoor dat u dat bereikt met uw nlt-team? In deze werkgroep gaan we op speelse wijze aan de hand van uitspraken van leerlingen en stellingen met elkaar in gesprek over uw visie op nlt-onderwijs. In de hoop dat het uw eigen gedachten scherpt en verrijkt en dat u geïnspireerd raakt door ervaringen van anderen. Dit doen we via discussie in wisselende groepssamenstellingen, maar ook krijgt u de kans om zelf wat onderzoek te doen door data van leerlingen of docenten te categoriseren. Aspecten die zeker aan de orde komen zijn de karakteristieke kenmerken van nlt, zoals interdisciplinariteit, wisselwerking natuurwetenschap en technologie, oriëntatie op studie en beroep of de rol van wiskunde en belangrijke aspecten zoals onderzoeken, ontwerpen en modelleren en teamteaching.

Werkgroep leider: Nelleke den Braber

Go Lab

Binnen het Europese Go-Lab project proberen wij onderzoekend leren binnen de bètavakken te stimuleren. Met het oog daarop hebben we een portal ontwikkeld (www.golabz.eu) waarop meer dan 500 online labs/simulaties bijeen zijn gebracht die gebruikt kunnen worden binnen lessen voor de bètavakken. Bovendien is daar een grote hoeveelheid online lessen te vinden die ontwikkeld zijn door leerkrachten. Deze lessen zijn ontwikkeld met de Go-Lab auteursomgeving (www.graasp.eu). Leerkrachten kunnen deze lessen naar believen aanpassen met dit auteurssysteem of kunnen zelf materiaal ontwikkelen waarin de online labs/simulaties worden gecombineerd met apps en ander multimediamateriaal. Aan het gebruik van de portal en de auteursomgeving zijn geen kosten verbonden. Binnen de workshop maken de leerkrachten kennis met de portal en het auteurssysteem en zullen zij zelf een online lesomgeving creëren.

Werkgroep leider: Henny Leemkuil

Robots programmeren met Lego Mindstorm

In de nieuwe module Robots programmeren (vwo) maken we gebruik van de programmeertaal NXC voor Lego Mindstorm robots. Het doel van de module is om leerlingen op een leuke manier te laten kennismaken met programmeren en robotica. Tegenwoordig worden overal robots gebruikt: assemblage van producten aan de lopende band, bij zorginstellingen, de robotstofzuiger in de koeienstallen en bij mensen thuis, etc. , maar de meeste leerlingen weten er maar weinig vanaf. We gebruiken lego-robots. We hebben gemerkt dat sommige jongens en (vooral) meisjes in het begin wat terughoudend zijn met programmeren. Zodra ze de robot dingen kunnen laten doen (al in les 1) worden ze over het algemeen steeds enthousiaster. Ze krijgen een beter idee van informatica, wat ook helpt bij de keuze voor de vervolgstudie. Bovendien is een basiskennis programmeren bruikbaar in andere opleidingen en beroepen dan ict. Ze krijgen door deze module meer inzicht in algemene informatica aspecten: algoritmisch denken, software ontwerpen, herbruikbaarheid, onderhoudbaarheid. Daarnaast komen belangrijke aspecten van robotica en embedded systemen aan bod, zoals: het gebruik van sensoren en actuatoren, verschillende taken met verschillende prioriteiten, timing, beperkte beschikbare rekenkracht en geheugen. Graag nodigen wij jullie uit om te ondervinden hoeveel plezier je met deze leerzame module kan hebben.

Werkgroep leider: Rachel Crane

Technisch ontwerpen in de biomedische technologie

De gehercertificeerde module Technisch ontwerpen in de BMT (biomedische technologie) leent zich sterk voor allerlei variatie, vooral in de start- en eindopdrachten. Afgelopen jaar zijn er een aantal toevoegingen aan start- en eindopdrachten toegevoegd aan de module. U krijgt zicht op de veranderingen in de huidige versie. Wij zijn vooral geïnteresseerd in de varianten die er in het land gedurende de afgelopen 8 jaar in uw klas zijn ontstaan. Welke expert-opdrachten spreken leerlingen wel/niet aan? Welke inhoudelijke toevoegingen zijn er bij u ontstaan? Welke daarvan waren bij u een succes? Ter introductie op de werkgroep gaat u eerst zelf aan de slag met een activerend onderdeel uit de module: product-analyse. Daarbij kijkt u als een technisch ontwerper naar verschillende items met een onbekende functie en probeert u de hoofdtaak van het ontwerp te achterhalen.

Werkgroep leider: Edgar de Wit

Vakoverstigende lessen in de onderbouw

Een goede manier om nlt te promoten is een pré-NLT-module geven in klas 3.
Het vaksteunpunt Zuid-Holland heeft met studenten in Delft in voorgaande jaren al een ruime lijst van modules ontwikkeld.
Afgelopen jaar zijn er drie modules tot ontwikkeling gekomen die wij u graag willen presenteren.
De namen van deze modules zijn:
- Leren met je hersenen;
- SpaceX.
- Sprinkhanen; Eén portie graag!

In de werkgroep wordt het zeer recent ontwikkeld lesmateriaal inclusief de docentenhandleiding gepresenteerd. U kunt met deze modules in klas 3 daadwerkelijk ‘grenzen verleggen’ en werken aan de toekomst van nlt! U kunt de modules inzien en een papieren versie meenemen. We zoeken enthousiaste docenten die ze willen testen.

Werkgroep leider: Arjan Boer

Nlt voor de havo-leerling

Bij de start van nlt is er voor gekozen om het havo-programma een echt eigen gezicht te geven met speciaal aandacht voor de kwaliteiten van de havo-leerling. Het accent ligt op ontwerpvaardigheden met uitzicht op hbo-opleidingen. Dit in tegenstelling tot de onderzoeksvaardigheden en zicht op academische opleidingen in de vwo-modules. Tijdens deze werkgroep wordt er aandacht besteed aan het verschil tussen havo- en vwo-didactiek, zoals abstract denken op vwo en concreet doen op havo. Door aandacht te geven aan de goede vaardigheden die een havist van nature bezit, krijgt nlt een meerwaarde voor deze leerlingen.

Werkgroep leider: Baukje Lobregt

De didactiek van het ontwerpen in nlt

Ontwerpen is een belangrijk didactisch middel bij nlt . Het ontwerpen is vaak nieuw voor leerlingen en vereist daardoor een bepaalde begeleiding door de docent. Het kan bijvoorbeeld gebruikt worden om begrippen te leren. Bij nlt gaat het dan vaak om vakoverstijgende begrippen. Ontwerpen stimuleert ook het denken. In deze workshop wordt besproken wat voor begrippen interessant zijn om met ontwerpen te leren en welke didactiek daarbij hoort.

Werkgroep leider: Marc de Vries

Engineering in nlt

Tijdens deze workshop worden drie modules bekeken op hun technologische aspecten. Aan de orde komen de vaardigheden met betrekking tot wiskundige modelleertechnieken, numerieke analyse en probleemgestuurd handelen. Deze vaardigheden zijn nodig bij het ontwerpen van installaties en apparaten die te complex zijn voor een puur experimentele benadering. De modules die in ieder geval de revue passeren zijn: Blue Energy (elektriciteitscentrale), Brandstof voor het leven (algenreactor) en Agrobotica (eierraper). Met de deelnemers worden de mogelijkheden van nlt verkend om deze vaardigheden te ontwikkelen bij leerlingen.

Werkgroep leider: Guido Linssen

Werkgroepronde 2 (13.20-14.30)

Moduledatabase

De moduledatabase is het kloppend hart van de Vereniging NLT. We verspreiden informatie, lesmateriaal en docentenmateriaal via de database. En u kunt ons informeren over het gebruik van modules. Het is alleen toegankelijk voor leden. Op de conferentie presenteren we een mogelijkheid om enquêtes af te nemen onder uw leerlingen. Het levert u als docent, het vaksteunpunt en ons als Vereniging veel nieuwe informatie op. U kunt zelf vragen toevoegen aan de enquête. In deze werkgroep laten we de nieuwe en de oude mogelijkheden van de moduledatabase zien. En natuurlijk mag u suggesties geven tot verbetering.

Werkgroep leider: Johan Gademan

Kwaliteit nlt-modules

Centraal staat de vraag: Wat vind u belangrijk als het gaat om de kwaliteit van modules? De nlt-modules zijn van SLO overgedragen aan de Vereniging NLT. De Vereniging NLT is samen met de vaksteunpunten verantwoordelijk voor de kwaliteit van de modules. In deze werkgroep vertellen we hoe de kwaliteitszorg is verzorgd. We beschrijven de rol van de modulecommissie en van de onafhankelijke certificeringscommissie. Dit gaat dan zowel over hercertificeringen van bestaande modules, als over certificeringen van nieuwe modules, maar ook over decertificeringen van modules. In deze werkgroep kunt u meedenken, suggesties doen en ook uw zorg uiten. Leden van de modulecommissie zitten bij deze werkgroep.

Werkgroep leider: Jeroen Sijbers

Wetenschap en verder

In het project Wetenschap en verder duiken leerlingen in de natuurwetenschappelijke onderzoekswereld om deze beter te leren kennen. Leerlingen moeten een projectvoorstel ontwerpen en presenteren aan subsidieverleners om aanspraak te maken op een subsidie van €500.000. De jacht op deze subsidie begint bij het interview met een wetenschapper. Naar aanleiding van dit interview moeten leerlingen een vervolgonderzoek bedenken dat aansluit bij of een verrijking is van het onderzoek van de wetenschapper. In dit project leren leerlingen interviewtechnieken en op een heldere manier schriftelijk en mondeling te presenteren. In de werkgroep zullen we toelichten hoe dit project is opgebouwd en wat onze ervaringen zijn. Met de hulp van twee wetenschappers zullen we uw kritische blik als subsidieverlener prikkelen. Twee leerlingen zullen hun presentatie herhalen als voorbeeld van één van de vele presentaties die op het symposium worden gehouden. Er is gelegenheid om vragen te stellen zowel aan betrokken docenten als leerlingen.

Werkgroep leider: Luc van Tienen

Lab on a chip havo

De module Microlaboratorium, werken met Lab on a Chip is gecertificeerd voor gebruik op de havo. Het thema is bekend van het vwo, maar vraagt op de havo een wat andere aanpak. Daarom is ontwikkelwerk gedaan om eenvoudige en betaalbare practicummaterialen te ontwikkelen. Je hoort niet vaak dat leerlingen tijdens een practicum uitroepen: dit ga ik op de app zetten, nlt is echt zo cool!, als ze net een eigen Lab on a chip gemaakt hebben. De opzet en didactiek van de module, de eindopdrachten en de nieuwste praktische activiteiten komen aan de orde. De module is multidisciplinair en technologisch, en stimuleert ontwerpen en zelf maken.

Werkgroep leider: Jan Jaap Wietsma

Invulling vrije ruimte bij nlt: een best-practice

Tijdens deze werkgroep kunt u inspiratie opdoen voor de invulling van de vrije ruimte bij het vak nlt. Er zal verteld worden vanuit de praktijk van het St. Michael College te Zaandam. Allereerst komen het belang en de mogelijkheden van de vrije ruimte aan bod. Daarnaast laten we zien hoe de leerlingen met Scrum werken aan allerlei projecten, waarin o.a. duurzaamheid een belangrijk thema is. Tot slot willen we het belang van contact met en bezoek aan instanties (gemeente, opleidingsinstituten) en het bedrijfsleven benadrukken, en laten zien dat dit een belangrijk onderdeel is van onze lessen.

Werkgroep leider: Nick Vermeulen

Een nieuwe stap met de Utrechtse modules

In Utrecht werken we bij U-Talent aan de herziening van vier NLT-modules: IJs en klimaat, Kernfusie, Complexe Stromen en Kwantumstructuur van de materie. Graag laten we aan de deelnemers van de werkgroep zien welke aanpassingen we willen doorvoeren en leggen we vragen voor waar we tegenaan lopen. Uiteraard zijn uw ideeën, ervaringen en tips van harte welkom!

Werkgroep leider: Baukje Lobregt

Steam

Tegenwoordig is er veel aandacht voor STEAM in het onderwijs. STEAM staat voor Science, Technology, Engenieering, Arts and Mathematics. De modules Van Gogh onder de loep, en Echt of vals passen binnen deze interdisciplinaire samenwerking van bèta en kunst. In deze gevarieerde werkgroep wordt STEAM van meerdere kanten belicht door mensen van het Rijksmuseum en uit het onderwijsveld. We starten met een introductie in STEAM. Vervolgens verzorgt het Rijksmuseum een lezing over de beroeps- en onderzoekspraktijk van kunst en science. Klaas Beute gaat met de deelnemers in gesprek over de Van Goghmodule en tot slot verzorgt het Rijksmuseum een practicum over werken met kleur.

Werkgroep leider: Klaas Beute

Welk effect bereikt u met nlt-practica?

In het algemeen vormen practica bij de vakken natuurkunde, scheikunde, biologie een vanzelfsprekend onderdeel van het lesprogramma. Op veel scholen staat praktisch werk onder druk, niet alleen in tijd, maar ook in kwaliteit. Bij sommige nlt modules hebben practica of andere praktische opdrachten een zeer groot aandeel. Welke doelstellingen streeft u na bij het uitvoeren van nlt practica? Streven wij ernaar om bij nlt de leerlingen extra doelstellingen te laten behalen? Welke nlt modules hebben een krachtig leereffect als het om practica of andere werkvormen gaat?
Deze werkgroep helpt docenten en toa’s een analyse te maken van de doelstellingen van het praktisch werk dat zij bij nlt aanbieden.
Het is fijn als u een beschrijving van een recent uitgevoerde praktijk-opdracht meeneemt! Dit kan een practicum van nlt zijn. Het mag ook een opdracht uit bovenbouw havo of vwo van een mono-vak zijn.

Werkgroep leider: Edgar de Wit

Werkgroepronde 3 (14.35-15.45)

Schat je risico

Modules mogen voor eigen gebruik aangepast worden. In deze werkgroep een voorbeeld van zo’n aanpassing. De module is zeer actueel, gaat over giftige stoffen in o.a het eten, en is door Joren Nooij aangepast voor zijn klas 4. Centraal in zijn opzet staat het opzetten van een experiment en hoe de resultaten daarvan verwerkt en gepresenteerd kunnen worden. Er wordt veel aandacht besteed aan het verwerken van experimentele gegevens in Excel. In deze werkgroep bespreekt Joren de belangrijkste aanpassingen: minder scheikunde en meer wiskunde. Joren was betrokken bij de ontwikkeling van de oorspronkelijk versie van deze Wageningse module.

Werkgroep leider: Jorn Nooij

Queeste naar entropie

De module Queeste naar entropie is gehercertificeerd. Dit is een goede reden om deze module opnieuw onder de aandacht te brengen. De module is zeer geschikt voor gebruik in de 5e of 6e klas van het vwo en past het beste bij domein F1: Fundamentele theorieën. In de werkgroep laten we u zien dat entropie een verrassend en actueel onderwerp is dat leerlingen weet te boeien. Veel processen zijn slechts te begrijpen als je oog hebt voor de grootheid entropie. Het rendement van de stoommachine, maar ook verschijnselen als osmose en spontane vermenging van gassen blijken allemaal te maken te hebben met entropie. Leerlingen leren te denken op macro- en microniveau. Waarschijnlijkheid blijkt een cruciale rol te spelen. Het zal blijken dat met een goed begrip van de tweede hoofdwet veel verschijnselen uit de natuurkunde, scheikunde en biologie zijn te verklaren. In de werkgroep zal er aandacht zijn voor de experimenten die in de module aan de orde komen en voor de wijze van toetsen. De module wijkt in een aantal opzichten af van de oorspronkelijke module. In de werkgroep zal aangegeven waarom voor deze wijzigingen gekozen is. Tijdens de presentatie willen we graag van u horen welke overwegingen u heeft om de module wel of niet op te nemen in het PTA.

Werkgroep leider: Anneke de Leeuw

Hack your future

Het onderwijs worstelt al jaren met problemen rondom studiekeuzes van leerlingen. Eén van de achterliggende oorzaken is het gebrek van goede begeleiding van de juiste studiekeuze in het onderwijs. Docenten lijken nog niet altijd de juiste handvatten te hebben om effectieve loopbaangesprekken met leerlingen te voeren. Tijdens deze workshop gaan we in op waardevolle loopbaangesprekken gericht op het verbeteren van inzichten van leerlingen in hun eigen talenten, motieven en toekomstambities. Maar ook hoe je ze kunt activeren om zelf actie te ondernemen om meer te onderzoeken. Daarnaast gebruiken we het spel Hack Your Future, een spel waarbij leerlingen zelf aan de slag gaan en met elkaar in gesprek gaan.

Werkgroep leider: Carlijn Veldhorst

Interdisciplinair leren denken in nlt

Een van de karakteristieke kenmerken van nlt is interdisciplinariteit. Dat is meer dan multidisciplinair leren, waarbij kennis vanuit verschillende vakken naast elkaar wordt gezet. Het bijzondere van nlt is dat gestreefd wordt naar een verbinding tussen vakken. Die verbinding kan op verschillende manieren worden gelegd: in inhoud, vaardigheden en denkwijzen. Dat betekent dat je als docent bewust moet zijn van het bijzondere karakter van je eigen vak en globaal moet weten wat andere vakken te bieden hebben.
In de werkgroep beginnen we met een inleiding over recente inzichten in interdisciplinariteit. Vervolgens besteden we tijd aan het uitwisselen van goede en minder goede ervaringen en bespreken we wegen waarlangs het interdisciplinair werken in de nlt-lessen kan worden bevorderd, bijv. via het aanpassen van modules, samenwerking tussen docenten op school en professionalisering.

Werkgroep leider: Harrie Eijkelhof

3D bij nlt

3D technieken geven voor nlt interessante mogelijkheden. Het tekenen en realiseren van objecten vraagt om apparatuur en vaardigheden die op steeds meer scholen voorhanden zijn. De kunst is om deze insteek te verbinden aan de thema’s die bij nlt langs komen. De nieuwe module Zonneboot maakt gebruik van 3D printen. Maak ook bij andere modules liggen er kansen. We laten zien op welke manier ook andere 3D technieken (zoals frezen en snijden) te gebruiken zijn voor het maken van modellen of microlabs. Bijvoorbeeld: Voor de water-stroombak die bij de module Ruimte voor de Rivier is ontwikkeld werken we aan procedures om leerlingen een 3D model voor hun riviergebied te laten maken (door frezen, 3D printen of gieten) en daar onderzoek mee te doen. Het maken van fysieke modellen om experimenten mee te doen geeft een interessante verbinding van diverse nlt thema’s rond ontwerpen, maken en modelleren.

Werkgroep leider: Mart Mojet en Jan Jaap Wietsma

Knutsel een disdrometer

In deze werkgroep bouwt u uw eigen werkende akoestische regenmeter. Met materialen als een fotolijstje, een piezo element, een speakerkabel en een soldeerbout kun je gemakkelijk je eigen prototype regenmeter maken. In deze regenmeter zit een microfoon die de regendruppels registreert. Het regenmetertje kan uitgerust worden met een klein computertje dat uitrekent hoeveel regen er is gevallen en dit doorstuurt naar het internet. Dit maakt het mogelijk om goedkope, robuuste en toch nauwkeurige weerstations te ontwikkelen.
De workshop van Rolf Hut bestaat uit het maken van een prototype disdrometer. Rolf geeft en passant een prachtig voorbeeld van de koppeling met het maatschappelijk onderwijs. Het project TAHMO is zo’n krachtig voorbeeld. TAHMO staat voor Trans-African Hyrdo-Meteorological Observatory. Het doel van TAHMO is om 20.000 automatische regenmeters te installeren in Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahel. TU Delft ondersteunt dit project. Misschien uw school binnenkort ook?

Werkgroep leider: Rolf Hut

Technologie-inhouden in de nieuwe leergebieden van Curriculum.nu

Binnenkort gaat de herziening van het curriculum van start. In dit proces gaat een ontwikkelteam Mens en Natuur aan de slag om voor dit leergebied te beschrijven wat leerlingen in verschillende fasen van het po en vo moeten kennen en kunnen. Er is geen apart leergebied voor techniek/technologie voorzien, maar alle leergebieden worden geacht iets van techniek/technologie op te nemen. Er is een Verkenningsgroep Techniek/technologie geweest die in december 2017 een notitie aan de Coördinatiegroep van Curriculum.nu heeft afgegeven, waarin aanbevelingen worden gedaan voor inhouden, leerlijnen en manieren van inbedding in het curriculum. In de workshop wordt dat advies en de mogelijke impact daarvan voor nlt besproken en bediscussieerd.

Werkgroep leider: Marc de Vries

Escape the classroom

Deze werkgroep bestaat uit een aantal gedeeltes.
Het start met groepen van 4 – 5 personen, die op een creatieve wijze zijn samengesteld en meteen aan de slag gaan zonder uitleg. Ze lossen een probleem op. Daarvoor zijn hooguit 30 minuten beschikbaar.
Daarna volgt een gesprek met de deelnemers over de mogelijkheden om deze activiteit in te zetten in het eigen onderwijs, de do’s en de dont’s. Wat Escape the Classroom zo bijzonder maakt is dat deelnemers leren samenwerken waarbij ieder zijn eigen expertise kan inbrengen. Ook rollen die personen van nature hebben komen binnen een dergelijk samenwerkingsverband goed naar boven. Verder heeft het vakoverstijgende karakter van Escape the Classroom een belangrijke functie. Eventueel kan een zelfgebouwde Escape the Classroom zelfs een bijdrage leveren aan een andere stijl van Examentraining van een monovak, waarbij deze monovakken samen kunnen werken bij het ontwikkelen van deze activiteit.

Werkgroep leider: Harm Smit